ทูลพระขวัญงามวิจิตร พิธีศักดิ์สิทธิ์เมืองเชียงใหม่

#บายศรีทูลพระขวัญ คือพิธีบายศรีที่เจ้านายฝ่ายเหนือ ทูลเกล้าทูลกระหม่อมจัดถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถ พระบรมวงศานุวงศ์ และพระราชอาคันตุกะที่เป็นพระราชวงศ์ ส่วนบายศรีสู่ขวัญจะจัดให้แก่พระราชอาคันตุกะที่เป็นประมุขของประเทศต่าง ๆ ในโอกาสที่เสด็จ หรือเดินทางเยือนจังหวัดเชียงใหม่

"เจ้านายฝ่ายเหนือ" ถูกเรียกครั้งแรกโดยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ครั้งเสด็จยังคุ้มเจ้าราชบุตรวงษ์ตะวันเป็นการส่วนพระองค์ เมื่อพุทธศักราช ๒๕๐๑ ทรงมีรับสั่งว่าให้พวกเจ้านายฝ่ายเหนือรักใคร่ปรองดองเกาะกลุ่มกันให้เหนียวแน่น และขอบใจที่ช่วยดูแลหัวเมืองทางเหนือให้เรียบร้อยตลอดมา ทำให้เจ้านายฝ่ายเหนือทุกคนนั้นต่างทราบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณ และทุกคนพร้อมใจกันจะถวายการรับใช้ในทุกวิถีทาง เพื่อให้พระองค์สมพระราชหฤทัยทุกประการ และเป็นครั้งแรกสำหรับคำว่า "เจ้านายฝ่ายเหนือ" ที่ทางราชการหน่วยงานต่าง ๆ ได้ให้เกียรติเรียกบรรดาผู้สืบเชื้อสายสกุล ณ เชียงใหม่ และเชิญให้เข้าร่วมในทุกกิจกรรมที่สำคัญของเมืองทุกครั้ง

การจัดทำบายศรีทูลพระขวัญ หรือบายศรีสู่ขวัญของเจ้านายฝ่ายเหนือ มีวัตถุประสงค์เพื่อความเป็นสิริมงคล และเป็นเกียรติแก่ผู้มาเยือนให้มีความสุขกายสุขใจตลอดระยะเวลาที่ประทับ หรือพำนักอยู่ในเมืองเชียงใหม่ ซึ่งจะจัดทำเป็นการใหญ่ และพิถีพิถันทั้งในรูปแบบของขบวนแห่ และเครื่องประกอบ โดยจะมีขบวนฟ้อนเล็บของเจ้านายฝ่ายเหนือ พานบายศรีผูกข้อพระกร หรือข้อมือ ต้นบายศรีหลวง ๙ ชั้น ๗ ชั้น และ ๕ ชั้น ตามลำดับสถานภาพของผู้มาเยือน

ในประวัติศาสตร์เมืองเชียงใหม่ที่ผ่านมา เจ้านายฝ่ายเหนือเคยจัดพิธีบายศรี ทูลพระขวัญถวายแด่องค์กษัตริย์และราชินีของไทยมาแล้ว ๒ ครั้งดังนี้

● ครั้งที่ ๑

ในรัชสมัยรัชกาลที่ ๗

พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี

เมื่อวันที่ ๒๓ มกราคม พ.ศ. ๒๔๖๙ จัดขึ้น ณ พลับพลาทอง หน้าศาลาว่าการมณฑลพายัพ

● ครั้งที่ ๒

ในรัชสมัยรัชกาลที่ ๙

พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชนนีพันปีหลวง เมื่อวันที่ ๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๐๑ จัดขึ้น ณ พลับพลาทอง สนามโรงเรียนยุพราชวิทยาลัย

และครั้งแรกในมงคลสมัยรัชกาลที่ ๑๐ ในวันที่ ๒๖ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๘ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๒๘ กรกฎาคม ๒๕๖๗ ณ บริเวณลานอนุสาวรีย์สามกษัตริย์ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ จึงขอเชิญชวนประชาชน ห้างร้าน จัดโต๊ะหมู่บูชาประดิษฐานพระบรมฉายาลักษณ์พร้อมเครื่องราชสักการะ และประดับธงชาติ ธง ว.ป.ร. สท. และประดับผ้าระบายสีเหลืองม่วงบริเวณด้านหน้าบ้านเรือน / ห้างร้าน ที่ทำการในเส้นทางเสด็จ และเฝ้าฯ รับเสด็จ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี

.

ที่มา : ศูนย์มรดกเมืองเทศบาลนครเชียงใหม่